สัมมากัมมันตะ ๔ แบบ

โดย



“สัมมากัมมันตะ” หรือการกระทำชอบ, การกระทำที่พอดีนั้น หลายท่านอาจตีความแตกต่างกันไปได้ ด้วยคำว่า “พอดี” ของแต่ละคนไม่เท่ากัน ถามว่าเราจะใช้อะไรตัดสิน? ในบทความนี้จะขออธิบายขยายความความหมายของคำว่า “สัมมากัมมันตะ” ให้เข้าใจตรงกันโดยจำแนกสัมมากัมมันตะเป็น ๔ แบบ ดังต่อไปนี้

๑ สัมมากัมมันตะคืออะไร?
ในมรรคมีองค์แปดนั้นมี “สัมมากัมมันตะ” ที่แปลว่า “การกระทำชอบ” อยู่ด้วย ถามว่าอะไรคือการกระทำชอบ? คำตอบก็คือการกระทำที่พอดีไม่ก่อกรรมมากเกินขอบเขต เกินเลย เกินไป แต่ก็ไม่ใช่ไม่กระทำอะไรเลย วันๆ อยู่เหมือนซอมบี้ผีดิบ ซังกระตายเหมือนพระอิฐพระปูนไปวันๆ ไม่ใช่ครับ ทีนี้ ถามว่าแล้วการทำแบบพอดีๆ ไม่เกินเลยนั้นเป็นอย่างไร? ในบทความนี้จะขอนำมาอธิบายขยายความให้อ่านกันครับ สรุปว่า การกระทำชอบหรือการกระทำที่พอดีไม่เกินเลยขอบเขตนั้น เราจะต้องพิจารณา “ตัวผู้กระทำ” ด้วย ว่าเป็นใคร เช่น ปุถุชนทั่วไปฆ่าคนไม่ได้ แต่ทหารฆ่าศัตรูในสนามรบได้ อันนี้ก็แตกต่างกันแล้ว จริงไหมละครับ? 

๒ การกระทำชอบแบบมนุษย์
มนุษย์มีเจตจำนงเสรีที่จะทำหรือไม่ทำอะไรก็ได้เพราะมนุษย์นั้นไม่มีฤทธิ์อย่างเทพ การกระทำของมนุษย์จึงมีผลกระทบน้อยหรือก่อความเสียหายได้ไม่มาก ทั้งนี้ จะต้องกระทำโดยไม่มีเครื่องมืออะไรด้วยนะครับ ถ้าทำโดยมี “เครื่องมือ” เช่น มีด การกระทำของมนุษย์ก็จะก่อผลกระทบได้มากกว่าเดิม ดังนั้น เมื่อใดที่มีการใช้เครื่องมือ มนุษย์จะต้องมี “จริยธรรมในการใช้สิ่งนั้น” ด้วยเสมอ เช่น เครื่องมือสื่อสาร จะต้องมีจริยธรรมในการใช้สื่อด้วย “จริยธรรม” จึงเป็นเหมือนศีลกำกับการใช้เครื่องมือและตำแหน่งต่างๆ ของมนุษย์ เพื่อให้มีการกระทำที่พอดี ไม่เกินเลย ไม่ก่อกรรมมากเกินไป มนุษย์จะกระทำสิ่งที่เรียกว่า “ศิลปะ” ไม่เกินกว่านั้น

๓ การกระทำชอบแบบเทวทูต
เทวทูตคือชาวสวรรค์ จะมีหิริโอตัปปะมากกว่ามนุษย์ ดังนั้น “จะกระทำอะไรโดยพละการณ์มิได้” เพราะว่าจะเกิดผลกระทบต่อโลกได้ เกิดกรรมได้มาก เพราะเทพเทวดานั้นมีฤทธิ์เดชมากกว่ามนุษย์ ก่อผลกระทบได้มากกว่า ดังนั้น ย่อมจะต้องมีศีลมากกว่าเทวทูตนั้นสามารถ “ดลจิตดลใจ” หรือ “ชี้นำทางมนุษย์” ได้เพราะการชี้นำทางไม่ได้ก่อกรรมมากเกินไป เหมือนพระศาสดาชี้นำทางแก่สาวก ไม่ได้ทำกรรมเองแค่ “ชี้แนะบอกทาง” ให้คนอื่นเท่านั้นเอง ทั้งนี้ เทวทูตกับพระบุตรนั้นจะชี้นำทางมนุษย์ได้ไม่เท่ากัน เทวทูตอาจบอกได้แค่นัยๆ ไม่ชัดเจน แต่พระบุตรนั้นจะบอกได้อย่างชัดเจนเหมือนศาสดาองค์หนึ่งเลยทีเดียว นี่คือ ข้อแตกต่าง
                                                   
๔ การกระทำชอบแบบเทพ
เทพคือชาวสวรรค์ ดังที่กล่าวแล้วว่าชาวสวรรค์มีศีลและฤทธิ์เดชมากกว่ามนุษย์ ย่อมต้องมีกรอบควบคุมที่เหนือกว่ามนุษย์ เทพนั้นสามารถ “ลงมือกระทำ” ได้มากกว่าเทวทูต เทพสามารถบันดาลให้เกิดฝนตก หรือน้ำท่วมก็ได้ เพราะ “เทพทำตามบัญชาสวรรค์” มิได้มีเจตนาอยากทำตามอำเภอใจของตนเอง เมื่อทำตามคำสั่ง ย่อมไม่ต้องรับผลกรรมมาก แต่หากเทพไม่ฟังคำสั่งสวรรค์ ทำกรรมเองตามอำเภอใจ เทพองค์จะต้องรับผลกรรมเองทั้งหมด เช่นนั้น ก็จะ “เกินเลยขอบเขต” ไม่ใช่สัมมากัมมันตะของเทพครับ เทพบางองค์ไปรบหรือฆ่าปีศาจก็ได้ หลายคนคิดว่าศีลห้าฆ่าสัตว์ไม่ได้ แต่สำหรับเทพทำได้เพราะทำตามบัญชาสวรรค์ไงครับ

๕ การกระทำชอบแบบโพธิสัตว์
โพธิสัตว์นั้นมี “บารมี” ของตนเองที่จะรองรับผลกรรมที่ตนกระทำลงไปได้ ดังนั้น โพธิสัตว์จึงทำอะไรได้มากเกินกว่าเทพ เช่น การช่วยเหลือสัตว์อื่นเองโดยไม่มีบัญชาสวรรค์กำกับ ตรงนี้ต้องระวังนิดหนื่งนะครับ ด้วย “ปีศาจ” ก็มีการกระทำตามความคิดตัวเองเช่นกัน ปีศาจทำความดี ตามที่ตนเองคิดโดยไม่มีบัญชาสวรรค์ แต่ความแตกต่างอยู่ตรงที่ โพธิสัตว์นั้นทำไปโดยไม่ได้คิดว่านั่นคือความดี บางครั้งอาจต้องทำกรรมด้วยซ้ำ ทว่า โพธิสัตว์นั้นยอมรับกรรมไว้เองได้ ส่วนปีศาจนั้นทำโดยคิดว่านี่คือความดี ฉันทำความดี ความดีนี้เป็นของฉัน ผลงานของฉัน ฯลฯ ปีศาจจึงทำความดีแล้วติดดี, หลงดี แต่โพธิสัตว์หาได้ยึดติดในความดีนั้นๆ ไม่

ก่อนจะทำอะไรก็ดู “ตัวเอง” ก่อนครับว่าทำได้มากน้อยแค่ไหน?

ความคิดเห็น

แสดงความคิดเห็น

บทความที่ได้รับความนิยม

ไม่ปฏิบัติดีกว่าปฏิบัติธรรมพลาด?

โดย
รูปภาพ
ไม่ปฏิบัติธรรมอะไรคุณก็เป็นมนุษย์ธรรมดา แต่ถ้ามาปฏิบัติธรรมแล้วผิดพลาดคุณอาจไม่เหลือความเป็นคนได้ บางคนกลายเป็นร่างปอบ บางคนกลายเป็นผีเฝ้าตำรา เพราะธรรมะเป็นของสูง จะปฏิบัติได้ต้องมีศีลดี ไม่ต่างจากการฝืกวิชาอาคม ในบทความนี้ขออธิบายเรื่อง ไม่ ปฏิบัติธรรมดีกว่าอย่างไร   ดังต่อไปนี้ ๑ แม้แต่หลวงพ่อดังๆ ก็พลาดทั้งนั้น สิ่งที่คุณควรตระหนักก่อนอย่างแรกคือ แม้แต่หลวงพ่อสด หลวงปู่มั่น ฯลฯ ก็พลาดมาแล้วทั้งนั้น ปฏิบัติแล้วเกิดสัญญาวิปลาสครับ “แล้วคุณเป็นใครมาจากไหนดีเด่กว่าพระเหล่านี้อย่างไร?” เลยหลงว่าตัวเองถูกต้องแล้ว ไม่พลาด? ปฏิบัติธรรมเอง บางคนครูบาอาจารย์ก็ไม่มี รู้ไหมพวกที่เป็นปอบวิชาน่ะมันก็ปฏิบัติเองนี่ละ ของแบบนี้ไม่ใช่ของเล่นๆ มาทำเล่นๆ กันได้ ธรรมะก็เหมือนไฟ เหมือนงูพิษ ไม่ต่างจากวิชาอาคม ทำไม่ดีก็กลายเป็นผีปอบได้ ตอนนี้ กำลังเริ่มเป็นกันแล้ว และเป็นกันมาก ไม่ใช่ผีปอบนะเป็นอะไรกันก็ไม่รู้ เป็นเยอะและหนักด้วย คนเราทุกคนนะ “ต้องพลาดมาก่อนทั้งนั้น” ไม่มีใครตรัสรู้แต่ต้น แต่เราจะรู้ตัวไหมว่าพลาด?            ...
อ่านเพิ่มเติม

ผู้มีปัญญาแท้ไม่อ้างหลักธรรม

โดย
รูปภาพ
หลายท่านชอบอ้างหลักการ, ทฤษฎี, หลักธรรมต่างๆ ทว่า การอ้างอิงหลักธรรมเหล่านี้มิได้แสดงว่าท่านมีปัญญาอันใดเลย ปัญญาที่แท้จริงนั้นอยู่ที่การแก้ปัญหาได้จริงที่เรียกว่า “ปฏิเวธ” ต่างหาก เฉกเช่น ท่านอิกคิวซัง นี่คือ ตัวอย่างของผู้ใช้ปัญญาที่แท้จริง ในบทความนี้ขออธิบายเรื่องการใช้ปัญญาที่แท้จริง ดังต่อไปนี้ ๑ เลิกพล่ามหลักธรรม ผู้มีปัญญาที่แท้จริงจะไม่พล่ามหลักธรรม แต่จะสามารถใช้ปัญญาแก้ไขปัญหาต่างๆ ได้อย่างแท้จริง ดังเช่น ท่านอิกคิวซัง ไม่เคยมีว่าท่านอิกคิวซังจะแสดงธรรมในเชิงปรัชญาว่าธรรมะคืออะไร อย่างนั้นอย่างนี้ ก็ไม่มี มีแต่ท่านอิกคิวซังใช้ปัญญาในการแก้ปัญหาต่างๆ ในชีวิตจริง นี่แหละคือผู้มีปัญญาที่แท้จริง อย่ามั่วพล่ามธรรมะอวดเบ่งแข่งกันไปวันๆ เลยครับ วนอยู่แต่ในหลักการ, หลักธรรมทั้งนั้น แต่ชีวิตจริงใช้การไม่ได้ ไม่มีปัญญาจะแก้ไขปัญหาให้ใคร ปัญหาสังคม ปัญหาของชาติบ้านเมืองก็ไม่รู้จะแก้อย่างไร แบบนี้ใช้ไม่ได้ครับ เป็นได้แค่พวก “สิบแปดมงกุฎ” เอาธรรมะมาพล่ามหลอกผู้คน ทว่า ไม่มีปัญ ญ าจะช่วยอะไรใครได้จริงครับ            ...
อ่านเพิ่มเติม

อาการของการปฏิบัติธรรมพลาด

โดย
รูปภาพ
ในบทความก่อนได้อธิบายแล้วว่าการปฏิบัติธรรมผิดพลาดนั้นสู้ไม่ปฏิบัติธรรมแล้วเป็นคนปกติยังดีกว่าว่ามีความหมายอย่างไร? หลายท่านอาจยังไม่เข้าใจและไม่คิดว่าตัวเองก็เข้าข่ายปฏิบัติธรรมพลาดด้วย ดังนั้น จำต้องอธิบายเพิ่มเติมต่อไป ในบทความนี้ขออธิบายเรื่อง “ อาการของการ ปฏิบัติธรรมพลาด”   ดังต่อไปนี้ ๑ มีความเห็นผิดไปจากความจริง ดังคำกล่าวของเซนที่ว่า “ก่อนปฏิบัติธรรมเห็นภูเขาเป็นภูเขา เมื่อปฏิบัติธรรมเห็นภูเขาเป็นความว่าง หลังปฏิบัติธรรมสำเร็จแล้วเห็นภูเขาเป็นภูเขาดังเดิม” นี่ละครับ คนเราเมื่อปฏิบัติธรรมพลาด จะมีความเห็นผิดไปจากความเป็นจริงเรียกว่า “ทิฐิวิปลาส” คำว่าทิฐิ ก็คือความคิดเห็น คำว่าวิปลาส ก็คือผิดไปจากความจริง นั่นเอง หลายคนไม่รู้ตัว ขาดสติ ไม่ทราบว่าตนเองมีความเห็นผิดไปจากความเป็นจริง เพราะมองว่าฉันถูกต้อง ฉันมีธรรม ไปยึดติดเอาว่า “ธรรมะคือความถูกต้อง” เช่น ความว่างคือธรรมะ ความว่างคือความถูกต้อง ทีนี้ มองภูเขาเป็นความว่างก็ไม่รู้ตัว ไม่มีสติว่าตนเองเกิดทิฐิวิปลาส ขึ้น มาแล้ว พอจะเห็นภาพไหม? ๒ มีความเป็นเจ้าของธรรมะ “สัพเพธัมมา อนัตตา” ธรรมทั้งหลายมิใช่ตัวตนข...
อ่านเพิ่มเติม